به گزارش روز شنبه خبرنگار فرهنگي ايرنا، حکايت فيلم هاي سينمايي طنز در کشور ما بسيار عجيب و البته قابل تامل است. در دهه 60 و 70 آثار سينمايي طنزي که در کشور ساخته مي شدند علاوه بر اينکه به دور از هرگونه لودگي بودند تلاش مي کردند تا حرفي را در اثناي داستان خود به مخاطب اعلام کنند. جالب آنکه بسياري از اين آثار به دور از فضاي فانتزي با مخاطب عام ارتباط برقرار مي کرد.


در اين نوع آثار خبري از منازل آنچناني نبود و البته يک کارگردان با توجه به شرايط موجود در هرسال تنها يک اثر سينمايي را از خود برجاي مي گذاشت. فيلم هايي همچون "اتوبوس" و "آپارتمان شماره 13" به کارگرداني يدالله صمدي، "اجاره نشين ها" از داريوش مهرجويي، "خواستگاري" به کارگرداني مهدي فخيم زاده و.... که در دهه 60 ساخته شدند نمونه اي از اين آثار سينمايي هستند. در اين دهه فيلم هاي کودک و نوجوان که درونمايه اي طنز داشتند نيز سهم عمده اي را در جذب مخاطبان به سينما ايفا کردند که از جمله آنها مي توان به فيلم هايي همچون "مدرسه موش ها" به کارگرداني مرضيه برومند، "پاتال و آرزوهاي کوچک" به کارگرداني مسعود کرامتي و "دزد عروسک ها" به کارگرداني محمدرضا هنرمند اشاره کرد.
در دهه 70 نيز فيلم هاي طنز وارد عرصه اي جديد شد و فيلم هايي همچون "ليلي با من است" به کارگرداني کمال تبريزي، "ديگه چه خبر" کاري از تهمينه ميلاني، "مرد عوضي" به کارگرداني محمدرضا هنرمند و "کلاه قرمزي و پسرخاله" از ايرج طهماسب توانستند در گونه طنز مخاطبان خود را راضي کنند.
اين روال در اوايل دهه 80 ادامه داشت و آثاري همچون "کلاه قرمزي و سروناز" و "دختر شيريني فروش" از ايرج طهماسب، و "نان و عشق و موتور هزار" به کارگرداني ابوالحسن داودي، "توکيو بدون توقف" از سعيد عالم زاده، "مارمولک" از کمال تبريزي، "مکس" کاري از سامان مقدم و "آتش بس" تهمينه ميلاني توانستند در گيشه و البته تا حدي در محتوي، مخاطبان خود را راضي کنند.

 

نکته قابل توجه آنکه در دو سال اخير فيلم هاي طنزي که روي پاشنه استفاده از بازيگران تلويزيوني مي چرخند سبب شده تا ديگر کمتر کارگرداني به سمت و سوي ساخت فيلم هاي سينمايي طنز فاخر برود. آغاز چنين آثاري با فيلم هايي همچون "شارلاتان" و "چپ دست" و روند توليد آن با فيلم هايي همچون "ده رقمي"، "زن بدلي"، "هميشه پاي يک زن در ميان است"، "دلداده"، "هرچي تو بخواي"، "زندگي شيرين"، "پسر تهروني"، "چشمک"، "کيش و مات"، "آقاي هفت رنگ" و "دختر ميليونر" ادامه دارد. در اين ميان آثار طنزي همچون "بي پولي" و "کتاب قانون" نيز بوده اند که علاوه بر گيشه بالا رضايت مخاطبان خود را جلب کرده و حرفي براي گفتن داشته اند.
اما آنچه مسلم است روند رو به رشد آثاري همچون فيلم هايي که به برخي از آنها اشاره شد براي سينماي ما مطلوب نيست. عوامل بسياري سبب مي شود تا فيلمسازان ما به ساخت چنين آثاري روي آورند. متاسفانه کارگردانان و تهيه کنندگاني که چنين آثاري را خلق مي کنند با استفاده از فيلمبرداري ويدئويي و بازيگران سريال هاي طنز تلويزيوني، بدون توجه به محتوي ، فيلم هاي به اصطلاح تجاري ساخته تا به قول خود بدنه سينماي ايران را حفظ کنند و در اين ميان ذائقه مخاطبان مهم نيست.
همچنين حرکت سينماي طنز در کشور ما به سمت و سوي گيشه، فارغ از توجه به محتوي سبب شده تا کمتر شاهد اين گونه سينمايي در جشنواره فيلم فجر باشيم در حالي که در دو دهه گذشته آثار طنزي که در جشنواره فيلم فجر حضور پيدا مي کردند به دليل رعايت استانداردهاي اين گونه سينمايي مورد تقدير قرار مي گرفتند، هرچند که در بيست و هشتمين جشنواره فيلم فجر تعداد اين آثار بيش از دوره گذشته جشنواره است.

**عدم رعايت استانداردهاي سينمايي در ساخت فيلم طنز


محمد تقي فهيم منتقد سينما درباره فيلم هاي طنز سينماي ايران گفت: سينماي کمدي جزء سينماي بدنه کشور محسوب مي شود و حضور اين نوع آثار سينمايي در سينماي ايران جزء الزامات است اما نزول کيفيت اين فيلم ها در کشور و ساخت آثار طنز سخيف سبب شده تا اين نوع فيلم ها با استانداردهاي لازم کمتر در سينماي ايران و در جشنواره فيلم فجر ديده شود.

 وي با بيان اينکه فيلمسازان ما شناخت خوبي از آثار سينمايي طنز ندارند اظهار کرد: فيلم کمدي مي تواند فضاي نقد را احيا کند. عدالت در سينماي ايران حکم مي کند از ساخت چنين آثاري حمايت شود تا کمتر شاهد ساخت فيلم هاي طنز سخيف باشيم.
سردبير سي نما رسانه خاطر نشان کرد: فيلمسازان توقع دارند شرايط ساخت آثار سينمايي طنز با استانداردهاي بالا تسهيل شده و مديران کشور آستانه تحمل خود را در برابر فيلم هاي طنز منتقد بالا ببرند متاسفانه در برابر يک اثر سينمايي منتقد طنز بسياري از صنوف، مديران و نهادهاي مختلف عکس العمل هاي منفي از خود نشان مي دهند که اين مهم ورود بخش خصوصي را براي ساخت اين نوع فيلم ها دشوار مي کند.
کارگردان مستند زردسالاران خاطر نشان کرد: بايد بستر ساخت و نمايش اين نوع فيلم ها فراهم شود و اين محافظه کاري موجود شکسته شود. مهم آنکه سينماي ما در راستاي تثبيت نظام حرکت مي کند و چنين آثاري مي توانند بهترين زبان براي بيان انتقادات باشند ضمن آنکه فيلم هاي طنز فاخر، مي توانند به افزايش اقتصاد سينما و ذائقه مخاطب کمک کند.

**توجه جشنواره فيلم فجر به آثار سينمايي طنز
مسعود اطيابي کارگردان سينما نيز درباره حضور آثار سينمايي ضعيف در گونه طنز گفت: حضور فيلم هاي طنز در بخش ملي جشنواره فيلم فجر بسيار موثر است زيرا اين نوع آثار در جذب مخاطب و انتقال پيام موفق هستند.
وي افزود: فيلم هاي طنز، از جمله آثاري هستند که همواره مورد توجه بوده و در اجتماع تاثيرگذارند.
کارگردان فيلم سينمايي "خروس جنگي" خاطر نشان کرد: کم توجهي به آثار سينمايي کمدي در جشنواره فيلم فجر ناشي از سياستگزاري هاي اين رويداد فرهنگي هنري است. چنانچه خواهان رونق جشنواره فيلم فجر در بخش ملي هستيم بايد شرايط حضور هرچه بيشتر آثار سينمايي با تنوع ژانر سينمايي را فراهم کنيم. اينکه آثر حاضر در اين جشنواره اغلب از يک نوع و گونه سينمايي باشد مطلوب نيست.
کارگردان فيلم مصائب دوشيزه در ادامه عنوان کرد: متاسفانه امروز سينماهاي ما شاهد نمايش فيلم هاي کمدي سخيف و نازلي هستند که تنها به گيشه فکر مي کنند چنانچه شرايط حضور بيش از بيش آثار سينمايي کمدي با کيفيت در جشنواره فيلم فجر فراهم شده و از آثار برتر اين گونه سينمايي تقدير شود ديگر شاهد حضور آثار نازل طنز در سينماهاي کشور نخواهيم و در عين حال به دليل علاقه مردم به فيلم هاي طنز، سينما مي توان بر روي مخاطبان تاثيرگذاري بيشتري داشته باشد.

اطيابي افزود: حضور آثار طنز نازل که با رشد روز افزود همراه است را بايد در بي توجهي به اين گونه سينمايي در جشنواره فيلم فجر جست و جو کرد.

** جايگاه کمرنگ آثار سينمايي طنز در جشنواره فيلم فجر
محمد بانکي کارگردان سينما نيز درباره جايگاه آثار سينمايي طنز در سينماي ايران گفت: بسياري از آثار سينمايي طنزي که در اين روزها شاهد آن هستيم از کيفيت مطلوبي برخوردار نيستند و بايد فکري به حال اين مهم کرد.
وي با اشاره به توجه بيشتر جشنواره فيلم فجر به آثار سينمايي طنز افزود: در بسياري از جشنواره هاي فيلم در سراسر دنيا آثاري که ارائه مي شوند به اصطلاح جشنواره اي و جدي هستند.
کارگردان فيلم سينمايي "دوخواهر" خاطر نشان کرد: آنچه در جشنواره فيلم فجر ديده مي شود حضور کمرنگ آثار سينمايي طنز است. البته حضور کمرنگ اين نوع آثار در اين رويداد فرهنگي هنري دليل بر اين نيست که فيلم هاي طنز در اين جشنواره جايگاهي ندارند اما حضور فيلم هاي خاص و جشنواره اي بيشتر احساس مي شود.

** کمدي هاي بي خطر
عليرضا خمسه بازيگر سينما و تلويزيون که در آثار طنز بسياري حضور داشته است درباره وضعيت کنوني آثار سينمايي طنز در سينماي ايران اظهار داشت: کمدي اشکال متفاوتي دارد که همه اين اقسام يک هدف را دنبال نمي کنند. هر نوع از ژانر کمدي از وسايل و ابزاري مشخص استفاده مي کند.
وي افزود: غالب آثار کمدي در قالب نمايش مشخص مي شوند و تا کنون متجاوز بر 60 زير مجموعه کمدي در دنيا شناخته شده است.
بازيگر طنز سينما وتالويزيون با اشاره کمدي هايي که امروز در سينما و تلويزيون شاهد آن هستيم عنوان کرد: کمدي هاي عاميانه که امروز در سينما و تلويزيون شاهد آن هستيم نوعي از کمدي عاميانه است که در آنها از موسيقي شاد و ابزار پيش پا افتاده تنها براي خنداندن مردم استفاده مي کنند.
خمسه با اشاره به کمدي هاي انتقادي تصريح کرد: برخي کمدي ها اجتماعي است که مي تواند رفتارهاي اجتماعي را به چالش کشيده و نگاهي منتقدانه را دنبال کند.
وي افزود: چارلي چاپلين در اوج مخالفت ها اقدام به ساخت فيلم ديکتاتور مي کند و با استقبال مخاطبان مواجه مي شود.

در جامعه اي که سالم است ابزار و امکانات براي هر نوع از کمدي مهيا است بايد جامعه به بلوغ برسد متاسفانه وقتي يک رفتار اجتماعي مورد نقد و بررسي قرار مي گيرد به برخي افراد بر مي خورد.
بازيگر برتر نقش مکمل مرد در بيست و هفتمين جشنواره فيلم فجر خاطر نشان کرد: متاسفانه کمدي هايي که امروز شاهد آنها هستيم کمک هايي بي خطر هستند که تنها به قصد خنده و شادي آن هم به هر قيمتي ساخته مي شوند.

**‌ کارگردان کمدي ساز نداريم
"جهانگير کوثري" تهيه کننده سينما نيز با انتقاد از فيلم هاي طنز سطحي که اين روزها در سينماي ايران در حال نمايش است گفت: آنچه امروز در سينماي ايران به نام طنز وجود دارد به حقيقت کمدي فاخر نيست.
وي افزود: در سال هاي گذشته و در دهه 60 و 70جشنواره فيلم فجر مملو از آثار سينمايي طنز اجتماعي بود و بسياري از اين آثار مورد تقدير قرار مي گرفتند.
تهيه کننده فيلم سينمايي حيران خاطر نشان کرد: آثاري همچون "اتوبوس"، "مردي که زياد مي دانست" از جمله فيلم هايي بودند که به دليل طنز فاخري که داشتند مورد پسند مخاطبان و منتقدان واقع شدند و هنوز نام آنها بر سر زبان ها است.
کوثري يادآور شد: کمدي هاي امروز سينماي ايران، گيشه را هدف قرار داده و به دور از هرگونه قدرت ساختاري و محتوي هستند. در اين نوع آثار به جاي شخصيت پردازي از تيپ سازي ها استفاده مي کنند.
وي گفت: امروز بازيگران طنزي که از طريق تلويزيون به مردم معرفي شده اند ، افراد کليشه اي هستند که براي بازي در فيلم هاي طنز انتخاب مي شوند و ديگر خبري از سوژه هاي روز براي ساخت فيلم هاي طنز نيست.
وي اظهار کرد: در سينماي ايران هم اکنون کارگردان کمدي ساز نداريم که توقع حضور فيلم هاي طنز فاخر در جشنواره فيلم فجر را داشته باشيم. آنچه امروز در سينماي ايران به عنوان اين گونه سينمايي ديده مي شود فرصت طلبي برخي از افراد براي ساخت فيلم هاي طنز نازل براي سودبردن است.

با توجه به گفته دست اندرکاران سينما، لازم است درصدور پروانه ساخت و نمايش آثار سينمايي طنزي که تنها گيشه را هدف قرار مي دهند تجديد نظر کرد. متاسفانه بهترين امکانات اکران به اين نوع آثار اختصاص پيدا مي کند و شرايط خوبي براي تبليغات چنين آثاري در تلويزيون فراهم است و اين در حالي است که فيلم هايي همچون پنالتي، استشهادي براي خدا و تنها دوبار زندگي مي کنيم که آثار فاخر و قابل تاملي هستند بايد در يک سانس در تعداد کمي از سينماها به نمايش درآيند که اين موضوع باعث تاسف است.

به نظر مي رسد مسئولان سينمايي بايد فکري به حال اين گيشه گرايي سينما داشته باشند و از مهجوريت فيلم هاي فاخر و نمايش آنها در طرح اکران فرهنگي که در زمان و تعداد سانس هاي محدود انجام مي شود فکري کنند تا از روند رو به رشد آثار ويدئويي که بنام فيلم سينمايي به مخاطب ارائه شده و سبب نارضايتي آنان را فراهم کرده و به شعور تماشاگر توهين مي کنند جلوگيري کنند.
از:مرتضي رنجبران